Người giao hàng có quyền đòi bồi thường tổn thất hàng hóa khi hàng hóa được vận chuyển theo vận đơn đích danh hay không?


Người giao hàng có quyền đòi bồi thường tổn thất hàng hóa khi hàng hóa được vận chuyển theo vận đơn đích danh hay không?

LS Võ Nhật Thăng, trọng tài viên VIAC

LS Ngô Khắc Lễ

Trả lời:
Vận đơn đích danh (Straight B/L) là vận đơn mà trên đó ghi rõ tên, địa chỉ của người nhận hàng. Chỉ có người nhận hàng có tên ghi trên vận đơn mới được nhận hàng. Trong quá trình vận chuyển, nếu xẩy ra tổn thất đối với hàng hóa thì người giao hàng không có quyền khởi kiện người vận chuyển, mà chỉ có người nhận hàng có tên trên vận đơn đích danh mới có quyền khởi kiện đòi người vận chuyển bồi thường tổn thất hàng của hàng hóa. Dưới đây xin nêu tóm tắt về vụ tàu Duyên Phát 01, đã được xét xử qua hai cấp sơ thẩm và phúc thẩm, để tham khảo.

Tàu Duyên Phát 01 quốc tịch Việt nam, thuộc Công ty TNHH Vận tải biển Duyên Phát (dưới đây gọi tắt là chủ tàu). Ngày 05/01/2002, sau khi xếp xong hàng tại cầu Jurong Singapore, tàu rời cầu và đã bị lật chìm trong khu vực cảng Singapore, dẫn tới tổn thất toàn bộ hàng hóa vận chuyển trên tàu. Trong số hàng hóa đó có lô hàng 318 khớp nối ống khoan giếng dầu do Global Santa FE International Services Inc giao cho Công ty Dầu khí Việt Nhật.

Lô hàng nêu trên được vận chuyển từ Singapore về cảng PTSC Vũng Tầu theo vận đơn số S/PTSC-15 ký phát ngày 05/01/2002. Trên vận đơn ghi rõ người giao hàng: Global Santa FE Inernational Services Inc, người nhận hàng: Công ty Dầu khí Việt Nhật.

Global Santa FE Inernational Services Inc đã khiếu nại đòi chủ tàu bồi thường toàn bộ giá trị của hàng hóa bị tổn thất là 415.098 USD, nhưng chủ tàu đã từ chối trách nhiệm bồi thường. Vì vậy, Global Santa FE Inernational Services Inc đã khởi kiện chủ tàu tại Tòa án Nhân dân TP.Hồ Chí Minh yêu cầu bồi thường 415.098 USD cộng với lãi suất kể từ ngày xảy ra tổn thất cho đến ngày thanh toán thực tế.

Tại bản án sơ thẩm số 2392/DSST ngày 08/11/2004, Tòa án Nhân dân TP. Hồ Chí Minh nhận định: căn cứ vào khoản 2 và 3 Điều 81, khoản (a) Điều 84, khoản 2 Điều 92 và Điều 93 của Bộ Luật Hàng hải thì Công ty Dầu khí Việt Nhật, là người nhận hàng hợp pháp, người có quyền đối với lô hàng vận chuyển trên tàu Duyên Phát 01 theo vận đơn số S/PTSC-15 ngày 05/01/2002 chứ không phải là
Global Santa FE Inernational Services Inc.

Hội đồng xét xử nhận thấy mặc dù Global Santa FE Inernational Services Inc là người gửi lô hàng cho chủ tàu vận chuyển về Việt nam cho Công ty Dầu khí Việt Nhật, nhưng do việc gửi hàng không thể hiện bằng hợp đồng vận chuyển mà gửi bằng vận đơn đích danh với tên người nhận hàng là Công ty Dầu khí Việt Nhật nên Global Santa FE Inernational Services Inc chưa đủ thẩm quyền khởi kiện yêu cầu bồi thường tổn thất hàng hóa đối với lô hàng vận chuyển trên tàu Duyên Phát 01 theo vận đơn số S/PTSC-15 ngày 05/01/2002.

Từ nhận định trên, Tòa án Nhân dân TP. Hồ Chí Minh quyết định bác yêu cầu của Global Santa FE Inernational Services Inc trong việc yêu cầu chủ tàu phải bồi thường toàn bộ giá trị hàng hóa vận chuyển trên tàu Duyên Phát 01 theo vận đơn số S/PTS -15 ngày 05/01/2002 bị tổn thất cộng với lãi suất là 473.417,32 USD.

Ngày 15/11/2004, Global Santa FE Inernational Services Inc đã có đơn kháng cáo bản án sơ thẩm gửi Tòa Phúc thẩm TAND Tối cao tại TP. Hồ Chí Minh. Ngày 07/4/2005, Tòa Phúc thẩm TAND Tối cao tại TP. Hồ Chí Minh đã xét xử phúc thẩm vụ án. Tại bản án phúc thẩm số 100/DSPT ngày 07/4/2005, Tòa Phúc thẩm TAND Tối cao tại TP. Hồ Chí Minh giữ nguyên bản án sơ thẩm, xử: bác yêu cầu của Global Santa FE Inernational Services Inc trong việc yêu cầu chủ tàu phải bồi thường toàn bộ gía trị hàng hóa vận chuyển trên tàu Duyên Phát 01 theo Vận đơn số S/PTSC-15 ngày 05/01/2002 bị tổn thất cộng với lãi suất là 473.417,32 USD.

Qua vụ án nêu trên có thể thấy rằng người giao hàng không có quyền đòi người vận chuyển bồi thường tổn thất của hàng hóa khi hàng hóa được vận chuyển theo vận đơn đích danh.

-----------------------------------------------------------


Nguồn: VLA