CHUYÊN CHỞ HÀNG HẠT RỜI 
                                                                                        Thuyền trưởng Tiếu Văn Kinh 

     
Hàng hạt rời bao gồm lúa mì, ngô, yến mạch, lúa mạch đen, hạt lúa mạch, hạt gạo, các loại hạt đỗ, các loại hạt khác và các loại sản phẩm được chế biến từ các hạt, có tính chất tương tự như các loại hạt ở trạng thái tự nhiên. 
 
I. TIÊU CHUẨN ỔN TÍNH 
Việc xếp và vận chuyển hàng hạt rời được thực hiện theo Chương VI Phần C Quy định 9 của Công ước quốc tế về an toàn sinh mạng trên biển SOLAS  74, và được sửa đổi theo “Bộ luật quốc tế về chuyên chở hàng hạt ri” [International Code for the Safe Carriage of Grain in Bulk adopted by resolution MSC.23(59)] gọi tắt là Grain Code. Quy định này đưa ra các yêu cầu và tiêu chuẩn ổn tính như sau:
1. Tàu hàng khi chở hàng hạt rời phải tuân theo  các yêu cầu của “Bộ luật quốc tế về chuyên chở hàng hạt rời” (Grain Code) và phải có Giấy phép theo quy định của Bộ luật. 
2. Nếu không có giấy phép như vậy thì Thuyền trưởng phải chứng minh cho Chính quyền hành chính của cảng bốc hàng thấy rằng tàu mình  thoả mãn những yêu cầu của Bộ luật nói trên với các điều kiện xếp hàng theo như tàu đề nghị. 
3. Theo yêu cầu của SOLAS, tất cả các tàu chuyên chở hàng hạt rời,  sau khi xem xét đến  mômen nghiêng sinh ra do hàng hạt dịch chuyển, ổn tính nguyên vẹn trong suốt hành trình phải phù hợp với những tiêu chuẩn sau đây (*) 
1) Chiều cao ổn tính ban đầu (GM) sau khi hiệu chỉnh ảnh hưởng của  mặt thoáng tự do không được nhỏ hơn 0,30m. 
2) Góc nghiêng do hàng hạt dịch chuyển không quá 120. 
3) Trên sơ đồ ổn tính tĩnh, diện tích thặng dư giữa đường cong cánh tay đòn nghiêng và  đường cong cánh tay đòn hồi phục tính đến góc nghiêng có hiệu tung độ lớn nhất của hai đường cong đó hoặc tính đến góc 400, hoặc tính đến góc tràn (angle of floating), lấy góc nào nhỏ nhất, không được nhỏ hơn 0,075 (m.rad) đối với mọi điều kiện xếp hàng (*). 
4) Tàu phải cân bằng ngang trước khi đi ra biển. 
 
II.   GIẤY PHÉP DOA    
1.Giấy phép DOA (Documentof authorization )  một văn bản phải được cấp cho mỗi tàu bốc xếp hàng hạt tuân thủ Bộ luật hàng hạt rời bởi Chính quyền hàng hải hoặc một tổ chức   thừa nhận hoặc  một Chính phủ thành viên (Contracting Government) thay mặt cho Chính quyền hàng hải sẽ được thừa nhận như  bằng chứng rằng tàu  thể đáp ứng các  yêu cầu của Bộ luật Hàng hạt (Grain Code). 
DOA phối hợp với Sổ tay bốc xếp hàng hạt hỗ trợ cho Thuyền trưởng thỏa mãn những yêu cầu của mục A 7 ( Yêu cầu ổn tínhcủa Bộ luật Hàng hạt.  Sổ tay bốc xếp hàng hạt  thỏa mãn mục A 6.3 (Các thông tin về ổn tính  xếp hàng của tàu). 
2.DOA được phát hành bằng ngôn ngữ chính thức hoặc ngôn ngữ của quốc gia cấp giấyNếu không phải  Anh ngữ hoặc Pháp ngữ thì phải kèm theo nội dung dịch của một trong hai thứ tiếng đó. 
Một bản dịch DOA cùng các số liệu ổn tính bốc xếp hàng  kế hoạch xếp hàng phải được cung cấp cho tàu để Thuyền  trưởng  thể trình cho các  quan kiểm tra của Chính phủ thành viên tại cảng xếp hàng. 
3.Tàu không  DOA thì sẽ không được xếp hàng hạt cho đến khi Thuyền trưởng chứng minh sự thỏa thuận với Chính  quyền hàng hảihoặc Chính phủ thành viên của cảng xếp thay mặt cho Chính quyền hàng hảirằng tàu đã tuân thủ các điềukiện để xếp hàng cho hành trình dự định theo yêu cầu của Bộ luật.  Xem mục A 8.3 (Yêu cầu ổn tính cho tàu hiện  mục A 9 (Xếp hàng hạt không DOA).
 
III.   CÔNG TÁC CHUẨN BỊ TRONG QUÁ TRÌNH CHUYÊN CHỞ HÀNG HẠT RỜI  
1. Công việc chuẩn bị trước khi xếp hàng: 
  1. Lấy thông tin về hàng hóa từ người gửi hàng, 
  1. Lập kế hoạch xếp hàng, 
  1. Tính toán tiêu chuẩn ổn tính theo yêu cầu của Bộ luật hàng hạt quốc tế, 
  1. Lập kế hoạchtính toán ổn tính  xếp hàng cho tất cả các giai đoạn xếp hàng, 
  1. Dọn vệ sinh  chuẩn bị hầm hàng, 
  1. Thử các hố la canh hầm hàngkiểm tra kín thời tiết tất cả nắp hầm hàng, 
  1. Kiểm tra thiết bị làm hàng vận hành tốt, 
  1. Tiến hành giám định mớn nước ban đầu trước khi xếp hàng. 
2.  Trong quá trình bốc xếp hàng 
  1. Bốc xếp hàng theo kế hoạch đã tính toán, 
  1. Xếp theo tuần tự dự định, 
  1. Kiểm tra ứng suất của thân tàu nằm trong phạm vi giới hạn, 
  1. San phẳng hàng hóa theo kế hoạch xếp hàng, 
  1. Chú ý bụi hàng hạt, đảm bảo vệ sinh cho người làm hàng  thiết bị, 
  1. Kiểm tra hàng hóa tránh mọi  hỏng, 
3.  Trước khi tàu khởi hành 
  1. Chằng buộc hàng hóa theo Bộ luật hàng hạtgiảm mômen nghiêng, 
  1. Khử trùng hàng hóa bằng hóa chất phù hợp nếu cần, 
  1. Đóng kín tất cả các hm hàngchằng buộc thích hợp, 
  1. Lấy mớn nước  tính số lượng hàng hóa bằng giám định mớn nước cuối cùng, 
  1. Tính trạng thái cuối cùng của ổn tính sau khi hoàn thành xếp hàng. 
4. Trong hành trình 
  1. Kiểm tra độ ẩm  điều chỉnh thông gió nếu cần, 
  1. Thung xuyên đo la canh hầm hàng, 
  1. Đảm bảo rằng tàu luôn duy trì ổn tính, 
  1. Kiểm tra dụng cụ chằng buộc thường xuyên nếu  thể. 
IV. CÁC GIẢI PHÁP TĂNG ỔN TÍNH TÀU CHỞ HÀNG HẠT RỜI  
1. Giảm mômen dịch chuyển hàng hạt rời.    
Đối với hầm đầy có hay không san phẳng hàng hoá thì mômen nghiêng do dịch chuyển  giả định hàng hạt luôn không thay đổi. Đối với hầm vơi thì mômen nghiêng biến đổi tuỳ theo từng hầm và độ sâu của hạt trong hầm, hầm vơi gây ra mômen nghiêng chiếm tỷ lệ lớn trong tổng mômen nghiêng. Vì vậy, khi xét tới việc giảm mômen nghiêng thì trọng điểm là áp dụng các giải pháp cho những hầm vơi. Có thể áp dụng các giải pháp sau đây: 
    1) Dùng các hầm hàng có chiều ngang hẹp hoặc có vách ngăn dọc, hoặc các hầm có chiều dài ngắn để làm các hầm xếp vơi. 
    2) Khi lập kế hoạch xếp hàng trong các hầm không xếp đầy nên tránh  xếp với độ sâu hàng hoá có thể tạo ra mômen dịch chuyển hạt ở lân cận đỉnh điểm. Giải pháp là chuyển bớt hàng trong các hầm đầy sang các hầm vơi.  
    3)  Áp dụng giải pháp xếp hàng liên thông   
Đối với tàu hàng thông thường có nhiều tầng hầm, khi hàng hạt trong hầm có chiều cao vượt quá chiều cao của nắp hầm boong trung gian thì áp dụng cách rót liên thông, không đậy nắp hầm ở boong trung gian  để giảm mômen nghiêng dịch chuyển hạt. Khi hàng hạt không vượt quá chiều cao của hầm dưới cùng thì nên đóng nắp hầm boong trung gian, nếu không thể xếp hàng khác lên trên thì nên cố định chặt nắp hầm đề phòng khi hàng trong hầm dưới dịch chuyển sẽ làm dịch chuyển nắp hầm. 
   4)  Chuyển hầm đầy không san phẳng thành hầm đầy san phẳng.  
Theo tính toán,  một con tàu có trng tải 25 ngàn và 36 ngàn tấn khi chở hàng hạt, mômen nghiêng của hầm đầy không san phẳng so với hầm đầy có san phẳng lớn hơn gấp 2,5 đến  4,4 lần. Vì vậy việc cào bằng san phẳng hàng hoá có ý nghĩa rất lớn để giảm mômen nghiêng dịch chuyển hàng.
 
V. CÁC GIẢI PHÁP CHỐNG HÀNG HẠT DỊCH CHUYỂN   
   1. Phương pháp sử dụng tấm chống dịch chuyển “Shifting board”:  dùng cho các hầm  đầy và hầm  vơi. Xem hình vẽ bên. 
  • Trong một hầm hàng hạt hình chữ nhật đặt một tấm vách ngăn dọc ở giữa hầm (làm giảm mômen nghiêng do dịch chuyển hạt trong hầm xuống còn ¼ so với trường hợp không đặt vách ngăn).  
  • Vách dọc chống dịch chuyển phải kín hạt, nếu là hầm hàng giữa các mặt boong thì vách ngăn chạy suốt chiều đứng của hầm, đặt đúng giữa hầm và cố định chắc chắn.  
  • Đối với hầm đầy thì vách ngăn dọc phải đặt thòng xuống từ phía dưới mặt boong hoặc nắp hầm hàng với chiều cao từ đường boong 1/8B (B – chiểu ngang của hầm) hoặc sâu xuống 0,6 mét dưới bề mặt của hàng hạt với giả định hàng hạt dịch chuyển khi tàu nghiêng 150 
  • Đối với hầm vơi, vách ngăn dọc phải được đặt cao từ phía trên xuống phía dưới  bề mặt của hạt với chiều cao ít nhất bằng 1/8 chiều rộng lớn nhất của hầm, chia đôi trên bề mặt hạt một nửa và dưới một nửa.  
  • 2. Phương pháp xếp chồng (Overstowing):
      
     Chỉ áp dụng cho “hầm vơi”, xem hình bên. 
  • Dùng hạt đóng bao hoặc các hàng hóa thích hợp khác xếp chống lên trên bề mặt hàng hạt rời. 
  • Trên bề mặt của hàng hạt giữa hàng hạt và bao tải gai hoặc tấm gỗ dán. 
  • Chiều cao của các bao hạt, lèn đầy, bằng 1/16 chiều ngang của bề mặt hạt hoặc chiều cao   1,2m, lấy cái nào giá trị lớn hơn. 
    3. Phương pháp sử dụng túi chống dịch chuyển “Saucering” hay (Saucer):  
  • Chỉ thích  hợp áp dụng cho “hầm đầy”