BÀI PHÁT BIỂU NHÂN KỶ NIỆM 20 NĂM

NGÀY THÀNH LẬP CLB THUYỀN TRƯỞNG VIỆT NAM

6.9.1998 - 6.9.2018

                                                                  Thuyền trưởng Tiếu Văn Kinh          

                                                                Chủ tịch CLB Thuyền trưởng VN

    Kính thưa quý vị đại biểu vô cùng kính mến,

    Kính thưa các vị thuyền trưởng lão thành và thuyền trưởng các thế hệ.

    Kính thưa tất cả các bạn đồng nghiệp cùng các bạn bè có mặt hôm nay.

Cách đây 20 năm vào ngày 6 tháng 9 năm 1998, theo nguyện vọng của các thế hệ thuyền trưởng, Câu lạc bộ Thuyền trưởng VN đã được thành lập tại hội trường Công ty Vận tải xăng dầu VITACO trước đây ở số 12 Lê Duẩn thành phố Hồ Chí Minh.  Năm nay là một năm rất đặc biệt, chúng ta  lại ngồi bên nhau để nói vài câu chuyện về ngành vận tải biển nước nhà và cùng nhau kỷ niệm Câu lạc bộ Thuyền trưởng VN tròn 20 tuổi. 

Vào lúc này đây không còn niềm vui nào hơn về sự quan tâm và hiện diện của các vị lãnh đạo Cục hàng hải, Chi cục hàng hải, Trường Đại học Giao thông Thành phố Hồ Chí Minh, Hội KHKT và KT biển T.p Hồ Chí Minh, các cơ quan hoa tiêu, cảng vụ cùng đại diện các Doanh nghiệp vận tải biển, đại lý, dịch vụ …, các cán bộ về hưu… Đặc biêt có mặt hôm nay anh Bùi Văn Cường Chủ tịch TLĐLĐVN.  Cho tôi thay mặt BCH và toàn thể hội viên CLB TT VN cám ơn quý vị mặc dù bận rộn trăm công nghìn việc, quý vị đã bớt chút thì giờ để cùng chung vui với toàn thể CLB.

Cũng xin thay mặt Ban chấp hành CLB Thuyền trưởng VN  gửi lời chào thân ái và tình cảm nồng thắm đến tất cả các hội viên thuyền trưởng già trẻ, các sĩ quan hàng hải và các học sinh giỏi lớp cuối của Khoa điều khiển tàu biển Trường Đại học giao thông vân tải Tp HCM, cùng các bạn bè thân thiết trong và ngoài ngành có mặt hôm nay.

Thưa quý vị !  

Câu lạc bộ Thuyền trưởng ngay từ ban đầu được hình thành như là  một tổ chức tự nguyện của các Thuyền trưởng VN với tôn chỉ mục đích nêu ra trong điều lệ của CLB, đó là tăng cường đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau giữa những người cùng nghề nghiệp, tạo điều kiện phát huy nghiệp vụ và bảo vệ quyền lợi chính đáng của các thành viên CLB; đóng góp trí tuệ, kinh nghiệm thực tiễn . . ., cho ngành hàng hải Việt Nam, góp phần tăng cường khối đại đoàn kết dân tộc vì sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc.”.

Trung thành với tôn chỉ mục đích đó, trong 20 năm qua, hàng năm chúng tôi đều đặn tổ chức những cuộc gặp gỡ  thuyền trưởng các thế hệ, giao lưu vui vẻ, động viên lẫn nhau và cập nhật tình hình trong ngành, lắng nghe tiếng nói của các thế hệ Thuyền trưởng và của anh em thuyền viên.. Chúng tôi đã tổ chức thăm hỏi trao quà cho các thuyền trưởng tuổi cao sức yếu, thăm viếng gia đình các thuyền trưởng già đã từ giả chúng ta.

CLB đã có một số hoạt động nghề nghiệp trong tầng lớp thuyền trưởng đương chức, sỹ quan boong, sinh viên hàng hải. Chúng tôi đã từng tổ chức các cuộc gặp gỡ, trao đổi, giao lưu nghề nghiệp với sinh viên, tổ chức các hội thảo nghiệp vụ và tham gia các hội thảo chuyên đề do các trường tổ chức.

Trong nhiều năm qua,  Câu lạc bộ đã có tiếng nói của mình trong ngành về các chủ đề khác nhau liên quan đến vận tải biển ở các cơ quan trong ngành như Bộ giao thông, cục hàng hải , các cảng vụ hàng hải, hoa tiêu và các cơ sở đào tạo đại học và cao đẳng. CLB đã có người đại diện của mình tham gia  các hội thảo, góp ý kiến xây dựng bộ luật hàng hải VN, triển khai Công ước STCW sửa đổi 2010, đặc biệt góp phần vào việc xây dựng bộ câu hỏi và đáp án thi các cấp quản lý và vận hành ngành boong theo yêu cầu mới của STCW 2010. CLB cũng là người đã nêu ra  ý tưởng đầu tiên về việc cần thiết xây dựng Nghị định về thuyền viên cách đây 4/5 năm. Việc này nay đã trở thành hiện thực, đã được nêu ra trong chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo cần phải nhanh chóng có một Nghị định như vậy trong quá trình triển khai Công ước lao động hàng hải quốc tế MLC.

CLB rất chú trọng mở rộng hoạt động của mình bằng cách thu hút lớp thuyền trưởng trẻ đương chức thông qua hình thức đăng ký thành viên CLB, mời tham gia các cuộc hội thảo, động viên viết bài cho trang web của CLB.

Đặc biệt tổ chức của CLB đã mở rộng đến các thuyền trưởng trong ngành dầu khí. Tại Vũng tàu  đã tổ chức thành công chi nhánh CLB Thuyền trưởng tại PTSC Marine , Việt Xô Petro, tập họp gần 100 hội viên thuyền trưởng  đương chức và hưu trí. Ban chấp hành CLB cũng đang cố gắng mở rộng hoạt động của CLB đến các tỉnh thành phía bắc.

Một trong những công cụ để động việc cổ vũ nghề đi biển,  hỗ trợ cho thuyền viên là trang web www.clbthuyentruong.com. Trang web đươc lập và duy trì nhiều năm nay, đã phát huy tác dụng khá hiệu quả. Nội dung trang web gồm các bài viết, bài dịch nghiệp vụ, rèn luyện tiếng anh nghề nghiêp và cập nhật những kiến thức bổ ích, thiết thực cho các thuyền trưởng,  sỹ quan trẻ và sinh viên. Nhiều bài viết đã được đăng lại trên tạp chí hàng hải VN.

 Sự say mê nghề nghiệp, lòng yêu mến biển cả, ý chí phấn đấu để cho đất nước  này trở thành một quốc gia biển hùng mạnh thể hiện trong các bài viết trên website của các thế hệ thuyền trưởng không những có tác dụng trao đổi nghề nghiệp cho thế hệ trẻ mà còn có tác dụng truyền cảm hứng nâng cao lòng yêu nghề, yêu con người và tổ quốc biển của chúng ta.

Tuy nhiên phải thừa nhận rằng, các hoạt động của CLB chưa thu hút được đông đảo thuyền trưởng trẻ tham gia. Lý do chính về chủ quan là hình thức, nội dung hoạt động của CLB chưa thật hấp dẫn, chưa đáp ứng nhu cầu thiết thân  về đấu tranh bảo vệ quyền lợi trước mắt cho thuyền viên, chưa đáp ứng nhiều về kiến thức thiết thực cho công việc hiện tại của họ.

Mục tiêu của Quy hoạch phát triển vận tải biển Việt Nam đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030 là phát triển vận tải biển theo hướng hiện đại hóa với chất lượng dịch vụ ngày càng cao, phát triển đội tàu biển Việt Nam theo hướng hiện đại, tăng sức cạnh tranh của vận tải biển để chủ động hội nhập và mở rộng thị trường vận tải biển trong khu vực và trên thế giới.  Chúng ta đã không hỗ thẹn về lớp thuyền trưởng trẻ đầy nhiệt huyết đã trưởng thành vào giai đoạn ngành hàng hải của đất nước bước sang thế kỹ 21 với những con tàu hiện đại. Họ được trang bị kiến thức hàng hải vững vàng và kinh nghiệm đi biển dạn dày tích lủy được từ thế hệ thuyền trưởng cha ông. Nhiều bạn đã thành công trên con đường nghề nghiệp, trở thành các thuyền trưởng trụ cột ở các công ty, hoặc trở thành các nhà quản lý, nhà giáo giỏi giang. Chính họ là lực lượng tiếp tục xây dựng nền móng vững chắc cho ngành vận tải biển. Bằng ý chí và nghị lực, lớp thuyền trưởng trẻ đang trưởng thành đã và sẽ góp phần thực hiện định hướng chiến lược biển của đất nước.

Tuy nhiên, do hậu quả của suy thoái kinh tế thế giới khiến vận tải biển trên phạm vi quốc tế đang suy giảm mạnh, cùng với những yếu kém chủ quan trong hệ thống quản lý, sự thao túng của nhóm lợi ích, tệ tham nhũng, hiện nay vận tải biển VN vẫn trong trạng thái bế tắt, khởi sắc một cách chậm chạp. Nhiều công ty vận tải biển lớn trong nước vẫn  thua lỗ trầm trọng và triền miên, gây nên những hệ quả trực tiếp ảnh hưởng đến đời sống thuyền viên, đặc biệt ảnh hưởng đến tâm lý nghề nghiệp, gây nhiều phản cảm cho những người muốn dấn thân vào nghề đi biển. Tuy nhiên nhiều công ty vận tải biển nội địa đã được thành lập khai thác thị trường vận tải nội địa đang phát triển rất phong phú. Thuyền viên VN tham gia thị trường lo động thế giới cũng đang phát triển tuy có phần hạn chế vì trình độ thực hành và ngoại ngữ còn hạn chế.

Theo Nghị quyết của IMO, kể từ năm 2010,  ngày 25 tháng 6 hàng năm đã được Tổ chức Hàng hải Thế giới (IMO) chọn là “Ngày Thuyền viên” nhằm tôn vinh những cống hiến của hơn một triệu rưỡi thuyền viên trên toàn thế giới - những người đã đóng góp nhiều công sức, sự hy sinh vượt qua mọi gian lao, thử thách để điều khiển những con tàu ngược xuôi giữa các vùng lãnh thổ, trong điều kiện đầy thử thách và rủi ro của biển cả, kết nối các nền sản xuất toàn cầu, thúc đẩy kinh tế thế giới phát triển.

Nhiều năm qua ở VN chưa có một tổ chức nào hưởng ứng ngày trọng đại này của IMO. Tuy vậy, hàng năm CLB TT luôn có tiếng nói của mình bằng các bài viết, tổ chức họp mặt, cùng nhau nhắc lại và biểu dương đóng góp của thuyền viên Việt Nam qua các thế hệ trong công cuộc bảo vệ và xây dựng đất nước. Thông qua các hoạt động đó CLB, người tham gia  đã bày tỏ những trăn trở, và nêu ra những giải pháp về vấn đề đào tạo và quản lý nguồn nhân lực hàng hải, để đội ngũ thuyền viên Việt Nam ngày càng phát triển về số lượng và chất lượng. Chủ đề quan trọng trong các cuộc gặp mặt là đánh giá, phân tích vai trò then chốt của thuyền trưởng cùng nguồn nhân lực hàng hải trong việc phát triển của ngành góp phần đưa Việt Nam trở thành một quốc gia biển hùng mạnh. 

Ngày thuyền viên 25 tháng 6 năm 2018 năm nay  được IMO đặt tên là Ngày Chủ đề Thuyền viên – “Seafarers Matter” nhằm thu hút sự quan tâm của công đồng hàng hải gồm các cơ quan quản lý, các cảng, các công ty vận tải biển, các trường đào tạo, trung tâm thuyền viên …đối với đội ngũ thuyền viên.

Năm nay 2018 Cục hàng hải đã đứng ra tổ chức cuộc gặp mặt nhân ngày thuyền viên quốc tế ở cả phía Bắc và phía Nam theo đề nghị khẩn thiết của CLB Thuyền trưởng VN. Điều này  biểu hiện sự quan tâm của chính quyền, cơ quan chức năng đối với lực lượng thuyền viên, là sự cổ vũ, khích lệ đối với người đi biển VN. Chúng ta mong muốn hoạt động này của của cơ quan quản lý ngành và các doanh nghiệp được duy trì hàng năm.

Thuyền viên VN nói chung xứng đáng nhận đươc sự vinh danh, tôn trọng và động viên của mọi người. Sự quan tâm của nhà nước và xã hội đối với thuyền viên VN, một nghề nghiệp đặc thù, độc đáo sẽ là nguồn khích lệ thanh niên không ngại ngần thách thức tiến ra biển lớn như là một sự lựa chọn nghề nghiệp khôn ngoan để lo toan cuộc sống bản thân đồng thời dốc lòng kiến tạo một quốc gia biển hùng mạnh.

Tiếng nói của thuyền viên với vai trò là người lao động đối với người sử dụng lao động (các chủ tàu, các trung tâm xuất khẩu thuyền viên) chưa có hiệu quả,  đặc biệt nghiêm trọng trong các doanh nghiệp vận tải biển mà vai trò công đoàn mờ nhạt. Chính vì vậy, các vấn đề nảy sinh giữa người lao động và người sử dụng lao động chưa có các giải pháp nhanh, công bằng, thống nhất để kịp thời tháo gỡ. Bên cạnh đó, một số nội dung nảy sinh chưa có các quy định phù hợp của pháp luật để điều chỉnh.

Chưa có sự phân biệt rõ ràng tách bạch mà đánh đồng trong các hoạt động công đoàn giữa thuyền viên và người lao động khác trên bờ tại các doanh nghiệp chủ tàu. Vì vậy hoạt động của công đoàn các công ty (nếu có) không có tiếng nói công bằng về bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng hợp pháp của thuyền viên.

Do bị đối xử bất công, các mâu thuẩn không được giải quyết trong các công ty chủ tàu khiến không ít trường hợp thuyền viên có năng lực, trình độ nhưng không gắn bó với doanh nghiệp. Thực tế hiện nay vì chán nản, thua thiệt, không biết bấu víu vào đâu, không ít thuyền viên đã bỏ nghề lên bờ kiếm việc làm khác. Xu hướng này ngày một gia tăng. Tệ hại hơn nhiều thanh niên hiện nay sau khi tốt nghiệp phổ thông không muốn thi tuyển vào các trường hàng hải, hoặc học để lấy tấm bằng đại học nhưng không đi biển.

Thuyền viên VN không có tổ chức công đoàn của mình vì vậy khi hợp đồng lao động giữa thuyền viên và công ty bị vi phạm thì không có cơ quan nào đứng ra giải quyết. Thuyền viên chỉ còn cách gửi đơn thư lên các cơ quan chính quyền, các tổ chức hội đoàn không có tý quyền lực và cũng không có khả năng giải quyết các vấn đề đó. Vì vậy cho đến nay tồn động nhiều vụ việc về bảo vệ quyền lợi hợp pháp của thuyền viên không được giải quyết.

Không có công đoàn của thuyền viên nên Việt nam không thể tham gia các tổ chức bảo vệ người lao động quốc tế và không được bảo hộ, khiến thuyền viên VN lao động trên các tàu nước ngoài phải chịu rất nhiều thiệt thòi so với các đồng nghiệp ở các nước khác. Khi phát sinh vấn đề mâu thuẩn quyền lợi, đặc biệt là khi thương lượng về lương bổng, chế độ đãi ngộ, thuyền viên VN không biết bấu víu vào tổ chức nào ở Việt nam để yêu cầu hỗ trợ giải quyết, phân thua thiệt bao giờ cũng thuộc về thuyền viên VN. Đây cũng là một trong các lý do khiến thuyền viên VN khó chen chân vào thị trường lao dộng quốc tế.

Với tất cả các lý do nêu trên, CLB Thuyền trưởng VN đã có văn bản gửi đến các cơ quan nhà nước, Tổng Liên đoàn Lao động VN kiến nghị cho phép thành lập một tổ chức công đoàn cho thuyền viên VN, Chúng tôi mong rằng khi Hiệp định đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) có hiệu lực thì việc thành lập công đoàn thuyền viên sẽ được nhà nước quan tâm xem xét.

Kính thưa các đại biểu và các bạn đồng nghiêp !

Hơn lúc nào hết, trước các thách thức hiện tại, CLB thuyền trưởng trước tiên phải là nơi truyền lửa cho các thế hệ thuyền trưởng, sĩ quan, thuyền viên cùng giữ mãi bầu nhiệt huyết của những người đi biển bằng cách tôn vinh nghề hàng hải, khơi gợi lòng yêu nghề yêu biển, yêu tổ quốc biển thông qua các hoạt động của mình.

Chúng ta vẫn thường nhắc nhở nhau, Thuyền trưởng là một danh hiệu cao quý, có vị trí đặc biệt trong chiến lược vận tải biển của đất nước. Hãy cùng nhau rèn dũa, giữ gìn và phát huy danh hiệu cao quý đó, phấn đấu cho cuộc sống cá nhân tốt đẹp hơn, cống hiến nhiều hơn cho sự nghiệp phát triển ngành hàng hải nước nhà theo những yêu cầu cao hơn, nhanh hơn, mạnh mẽ hơn để khẳng định đất nước ta là một quốc gia hàng hải trên bản đồ thế giới. 

Bản thân tất cả những người đi biển nói chung cần ý thức sứ mệnh cao cả của mình trong sự nghiệp phát triển vận tải biển của đất nước, không quay lưng với nghề đi biển để không ngừng phấn đấu học hỏi, khắc phục những yếu kém chuyên môn, ngoại ngữ nâng cao đạo đức nghề nghiệp, rèn luyện sức khỏe dồi dào, tiếp nối và vươn tới đỉnh cao của nghề đi biển truyền thống của cha ông góp phần tạo dựng một đất nước có ngành vận tải biển phát triển.

CLB là một tổ chức phi lợi nhuận. Ngay từ ngày đầu mới thành lập, những hoạt động của CLB là hoàn toàn tự nguyện.  Hai mươi năm qua đất nước đã có nhiều thay đổi, và đôi khi trong nội bộ CLB và trong dư luận của ngành cũng có những ý kiến trái chiều và những tham vọng khác nhau về tổ chức và hoạt động của một tổ chức thuyền viên. Nhưng CLB của chúng ta vẫn tồn tại vì nó phù hợp với lòng mong muốn của thuyền trưởng và các sỹ quan hàng hải các thế hệ, nó tồn tại nhờ sự tham gia đóng góp nhiệt tình của các hội viên và sự ủng hộ của các ban ngành và dư luận xã hội. Chúng ta tin rằng Câu lạc bô Thuyền trưởng VN sẽ còn tồn tại lâu dài bằng sự tiếp nối của các thế hệ thuyền trưởng trẻ ngày càng đông đảo, và sự ủng hộ của các cơ quan quản lý chuyên ngành cùng các doanh nghiệp vận tải biển và những người hâm mộ. 

Chúng tôi vẫn sẵn sàng lăng nghe các ý kiến khác nhau về tổ chức và hoạt động của CLB thuyền trưởng và thuyền viên nói chung.

Để kết thúc bài phát biểu, một lần nữa tôi  xin thay mặt toàn thể hội viên CLB cám ơn sâu sắc các tổ chức, Công ty và cá nhân với tình cảm nồng thắm và tinh thần trách nhiệm cao đã ủng hộ về vật chất và tinh thần cho  các hoạt động của CLB trong 20 năm qua. Chúng tôi mong muốn tiếp tục nhận được sư ủng hộ và tài trợ quý báu của các tổ chức chính quyền và xã hội. Sự ủng hộ của quý vị đối với CLB là sự động viên cổ vũ vô giá đối với nguồn nhân lực đặc thù  phục vụ cho phát triển vận tải biển nước nhà.

Tôi  xin gửi đến  gia đình các thuyền trưởng và sĩ quan thuyền viên lời chúc sức khỏe, gia đình hạnh phúc và cá nhân thành đạt.

Chân thành cám ơn.